အထူးအထူး သတိျပဳ ဆင္ျခင္ရမယ့္ ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါ (H1N1 Flu/ Swine flu)

275

အထူးသတိျပဳ ဆင္ျခင္ရမယ့္ ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါ (H1N1 Flu/ Swine flu)

၂၀၁၉၊ ဇြန္လ(၁၉)ရက္ တြင္ H1N1 ကူးစက္ေရာဂါျဖင့္ ကြယ္လြန္သည္ဟုသံသယရွိေသာ အမ်ဳိးသားတစ္ဦး၏ ရုပ္အေလာင္းအား နာေရးကူညီမႈအသင္း(ရန္ကုန္) နိဗၺာယာဥ္ျဖင့္ ေရေ၀းသုႆာန္မီးသၿဂႋဳဟ္စက္သို႔ (အခမဲ့) ပို႔ေဆာင္ကူညီေပးခဲ့ေၾကာင္း သိရပါသည္။ ထို႔အတြက္ေၾကာင့္ ApannPyay ပရိသတ္ႀကီးႏွင့္အတူ ျပည္သူမ်ားအားလံုး သတိထားနိုင္ဖုိ႔ Rose Hill Hospital မွ ေဖာ္ျပ သတိေပးထားခဲ့ေသာ H1N1 ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ပညာေပး ေဆာင္းပါးအား တဆင့္ကူးယူေဖာ္ျပေပးျခင္းျဖစ္ပါသည္။

၀က္တုပ္ေကြး။ တစ္နည္းအားျဖင့္ H1N1 တုပ္ေကြးဟာ ကူးစက္ျမန္ ျပင္းထန္အဆုတ္ေရာင္ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး အသက္ေသဆုံးသည္အထိ ျဖစ္ပြားႏိုင္္ပါတယ္။

ရိုးရိုးတုပ္ေကြးနဲ႔ အလားတူလကၡဏာေတြကို ျဖစ္ေစတဲ့ အသြင္ေျပာင္းတုပ္ေကြး ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး(H1N1)ေၾကာင့္ ျဖစ္ရတာပါ။ ေ႐ွးယခင္က ၀က္ေတြ မွာ ႐ွိခဲ့တဲ့ တုပ္ေကြးပိုး ျဖစ္ကာ ၀က္မွ လူကို ကူးစက္ေစခဲ့တာေၾကာင့္ ၀က္တုပ္ေကြး(Swine Flu)လို႔ အမည္တြင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဆုိပါပုိးက တေျဖး ေျဖး ဆင့္ကဲ ေျပာင္းလဲ လာခဲ့ၿပီး ၀က္မွလူသို႔ ကူးစက္ျခင္းမ႐ွိေတာ့ဘဲ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ လူ လူခ်င္းသာ ကူးစက္ေစကာ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈၾကီးက်ယ္တာေၾကာင့္ Pandemic အျဖစ္ သတင္းေခါင္းၾကီးပုိင္းျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ Pandemic ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေရာဂါဆုိတာ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ တစ္ကမၻာလံုးက တုိက္နယ္ အမ်ားအျပားမွာ ကူးစက္ျပန္႔နွ႔႔ံျပီး ျဖစ္ပြားတဲ့ေရာဂါျဖစ္ ပါတယ္။

တစ္ခုသတိျပဳ ရမွာက လတ္တေလာနာမည္ႀကီးေနတဲ့ African Swine Fever(အာဖရိက ၀က္အျပင္းဖ်ား ေရာဂါ)နဲ႔ Swine Flu (၀က္တုပ္ေကြး) ဟာ မတူညီတဲ့ ေရာဂါ ၂မ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး ၀က္တုပ္ေကြးကသာ လူေတြ မွာျဖစ္ပြားႏုိင္တယ္ ဆုိတာကိုပါ။ အဆုိပါ ေရာဂါ ေတြကို ျဖစ္ေစတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ၂မ်ိဳး စလုံးဟာ ၀က္ေတြ မွာ ႐ွင္သန္ႏိူင္ေပမယ့္ ၀က္မွ လူသု႔ိ ကူးစက္ျခင္း (လက္႐ွိအခ်ိန္အထိ) မ႐ွိပါဘူး။

အိႏၵိယတြင္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြင္း ၆၅၀ ေသဆံုး

၀က္တုပ္ေကြး ဟာ လက္႐ွိ အခ်ိန္အထိ လူေတြမွာ ျဖစ္ေနဆဲ ျဖစ္ၿပီး ၂၀၀၉ ကပ္ေရာဂါ ျဖစ္စဥ္ေလာက္ မဆိုးရြားေတာ့ေပမယ့္ သတိထား ေစာင့္ၾကည့္ရမယ့္ ေရာဂါ တစ္ခုအျဖစ္ ပညာ႐ွင္ ေတြက သတ္မွတ္ထား ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံမွာ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းကစလို႔ ၀က္တုပ္ေကြး ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ေသဆုံးသူ ဦးေရ ၆၅၀ ေက်ာ္သြားျပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ကူးစက္ခံရသူ ဦးေရကလည္း အခုဆိုရင္ ၁၂၀၀၀ ေက်ာ္ ရွိသြားျပီလို႔ သိရပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ

ရုိးရိုး ရာသီတုပ္ေကြးလကၡဏာေတြနဲ႔ အေတာ္ေလးတူပါတယ္။ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါ လကၡဏာ ေတြကေတာ့

• ေခ်ာင္းဆုိးျခင္း

• ဖ်ားျခင္း

• လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း

• နွာရည္ယိုျခင္း

• တစ္ကိုယ္လံုး ကိုက္ခဲျခင္း

• ေခါင္းကိုက္ျခင္း

• ခ်မ္းတုန္ျခင္း

• ေမာပန္းျခင္း

• ၀မ္းေလ်ွာျခင္း

• မူးေ၀ျခင္း၊ ေအာ့အန္ျခင္း

**အဆုတ္ေရာင္ျခင္း၊ အဆုတ္ ကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း စတဲ့ ျပင္းထန္တဲ့အေျခအေနေတြကို ဦးတည္သြား နုိင္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္ ျပသင့္လဲ

ေအာက္ပါလကၡဏာေတြ တစ္ခုခု႐ွိ ခဲ့မယ္ဆုိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ အခ်ိန္မွီ ျပသသင့္ပါတယ္။

ကေလးမ်ားတြင္

• အသက္ရွဴ ျမန္ ျခင္း၊ ႐ွဴ ရခက္ျခင္း

• အသားျပာျခင္း

• အရည္လံုလံုေလာက္ေလာက္ မေသာက္ႏိူင္ျခင္း

• ဂဏာ မၿငိမ္ ျဖစ္ျခင္း

• တုပ္ေကြးလကၡဏာမ်ား ပိုဆိုးလာျခင္း

• ခႏၶာကိုယ္ အေရျပားတ၀ိုက္ အနီကြက္မ်ား ထျခင္း

လူႀကီးမ်ားတြင္

• အသက္ရွဴ ရခက္ျခင္း ၊ အသက္႐ွဴ မ၀ျခင္း

• ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း၊ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း

• ရုတ္တရက္ မူးေ၀ျခင္း

• ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ဆက္တုိက္ အန္ျခင္း

• တုပ္ေကြးလကၡဏာ မ်ား ပိုဆိုးလာျခင္း

၀က္ တုပ္ေကြး ဟာ ဘယ္လို ကူးစက္ပါသလဲ

၀က္တုပ္ေကြးက အလြန္ကို ကူးစက္ ျပန္႔ နံွ႔တတ္ပါတယ္။ ေရာဂါသည္ရဲ႕ တံေတြး၊ ခြ်ဲေတြကတစ္ဆင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ပါတယ္။

• နွာေခ်ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆုိးျခင္း( ေလထဲ ကုိ ဗိုင္းရပ္ေတြ ျပန္႔ေစပါတယ္ )

• ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ေနရာကို ကိုင္တြယ္မိၿပီး မ်က္လံုးနဲ႔နွာေခါင္းကို ကိုင္ျခင္း (အမႈန္ေတြ ကိုင္မိတာ၊ အမႈန္က်တဲ့ေနရာ( တံခါးလက္ကိုင္ဘု၊ လက္သုတ္ပ၀ါ၊ ေဘစင္) ေတြကိုကိုင္မိတာ၊ ေရာဂါသည္ ကိုင္ထားတဲ့ အရာေတြကို ကုိင္မိတာ)

လူနာ ဆီမွာ လကၡဏာ မျပခင္ တစ္ရက္ကတည္းက ပိုးက ျပန္႔နွ႔ံသြားနုိင္ၿပီး ေနမေကာင္းျဖစ္ျပီး ၇ ရက္ ေလာက္ထိ ကူးစက္ျပန္္႔နွံသြားႏုိင္ပါတယ္။ ကေလးေတြမွာ ဆယ္ရက္ေလာက္ ထိ ကူးစက္ ျပန္႔နွ႔ံနုိင္ပါတယ္။

***၀က္သားတုပ္ထိုး၊ ၀က္နံ႐ိုး၊ ၀က္ဥေခ်ာင္း၊ ၀က္ကင္၊ ၀က္ေပါင္ေျခာက္၊ အျခား၀က္နဲ႔ဆုိင္တဲ့ စား ေသာက္ကုန္ေတြကေန မကူးစက္နုိင္ပါဘူး။

၀က္တုပ္ေကြး ျဖစ္ႏုိင္ေျခကို ဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

• အသက္ ၆၅ ႏွစ္ ထက္ ႀကီးသူမ်ား

• အသက္ ၅နွစ္ ေအာက္ ကေလးမ်ား

• ခုခံအား က်ဆင္း ေနသူမ်ား ( ေအအိုင္ဒီအက္ေရာဂါ၊ စသည္)

• ကိုယ္၀န္ေဆာင္မ်ား

• နာတာရွည္ေရာဂါသည္မ်ား (ေလျဖတ္ေရာဂါ၊ ပန္းနာရင္က်ပ္၊ နွလံုးေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳ၊ အာရံုေၾကာၾကြက္သားဆုိင္ရာ ေရာဂါမ်ား)

• သက္ႀကီးရြယ္အို ေစာင့္ေ႐ွာက္မႈေဂဟာမွ လူနာမ်ား

၀က္တုပ္ေကြးကို ဘယ္လို အတည္ျပဳ ပါသလဲ

ဝက္တုတ္ေကြးေရာဂါ ကူးစက္ခံေနရျပီဟု သံသယရွိလွ်င္ ဓာတ္မွန္ရုိက္ျခင္း ၊ ေသြးစစ္ျခင္း ၊ ႏွာေခါင္းႏွင့္ အာေခါင္တုိ႔မွ အခၽြဲယူ၍ စစ္ေဆးျခင္းေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

၀က္တုပ္ေကြး ကို ဘယ္္လို ကုသပါသလဲ

ဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးသတ္ေဆး oseltamivir (Tamiflu) and zanamivirဆိုၿပီး ႐ွိပါတယ္။ ၀က္တုပ္ေကြးေရာဂါျဖစ္စဥ္ အမ်ားစုက ပိုးသတ္ေဆးေပးကုသဖို႔ မလုိအပ္ပါဘူး။ ခုခံအား ေကာင္းတဲ့လူ အေနနဲ႔ ၀က္တုပ္ေကြးကူးခဲ့ရင္ ခုခံအားနဲ႔ ျပန္တုိက္နုိင္ပါတယ္။ တုပ္ေကြးရဲ႕ေနာက္ ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးေတြ ျဖစ္လာနုိင္ေခ် မရွိရင္ လူနာ အေနနဲ႔ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ သက္သာလာေအာင္နဲ႔ အျခားလူေတြဆီ မပ်ံ႕ ႏွံ႔ေအာင္ အဓိက ကုသ ကာကြယ္သင့္ပါတယ္။ အထက္ပါ ပိုးသတ္ေဆးေတြကို ေရာဂါ အေျခအေန ဆိုး၀ါးသူူေတြမွာပဲ သံုးေလ့ရွိပါ တယ္။

၀က္တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆး ႐ွိပါသလား

ႏွစ္စဥ္ အသစ္ထြက္႐ွိတဲ့ သာမန္ ရာသီတုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆးက H1N1 ဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ိဳးအစားကို ပါ ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ အတြက္ တစ္ႏွစ္ ၁ ႀကိမ္ ထိုးဖို႔ အၾကံ ျပဳ ခ်င္ပါတယ္။

လိုက္နာ ဆင္ျခင္ရမယ့္ အခ်က္မ်ား

• အိမ္၌ ျပည့္ျပည့္၀၀အနားယူျခင္း – ေရာဂါပိုးကို တုိက္ဖ်က္ရာမွာ ခုခံအားစနစ္ ကုိ အားေပး နုိင္ တာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

• အာဟာရ ျပည့္ဝတဲ့ အစားအစာေတြ စားေပးသင့္ပါတယ္။

• ေလေကာင္းေလသန္႔ ရရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေနထိုင္သင့္ပါတယ္။

• ႏွာေခ် ေခ်ာင္းဆိုးလွ်င္ လက္ကိုင္ပုဝါျဖင့္ ဖံုးအုပ္ သင့္ပါတယ္။

• ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္ျခင္းကို ကာကြယ္ဖို႔ ေရနဲ႔တျခား အရည္ မ်ားလံုလံုေလာက္ ေလာက္ ေသာက္ျခင္း – ဆန္ျပဳတ္၊ ျမဴ စြမ္၊ စြတ္ျပဳတ္နဲ႔ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ေတြက ဆံုးရႈံးသြားတဲ့ အရည္ဓာတ္ေတြအတြက္ ျပန္လည္ျဖည့္တင္းေပးနို္င္ပါတယ္။

• ကိုက္ခဲတာေတြ အတြက္ စပ္ေဆးေတြ မသုံးသင့္ဘဲ တရား၀င္အကုိက္အခဲေပ်ာက္ ေဆးေတြ ၀ယ္ေသာက္သင့္ပါတယ္။

• ပိုးသတ္ ဆပ္ျပာ(သို႔) လက္သန္႔စင္ေဆးရည္ေတြသံုးျပီး လက္ မၾကာ ခဏ စင္ၾကယ္ ေအာင္ ေဆးေပးသင့္ပါတယ္။

• နွာေခါင္း၊ ပါးစပ္၊ မ်က္လံုးေတြကို လက္နဲ႔ မပြတ္သပ္သင့္ပါ။ ( စမတ္ဖုန္းမ်က္ႏွာျပင္ ၊ စားပြဲ ၊ တံခါးလက္ကိုင္၊ စတာေတြမွာ ေရာဂါပိုး ရွင္ေနႏိုင္လို႔ပါ )

• ၀က္တုပ္ေကြးျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ လူစည္ကားရာ အရပ္ေတြကို ေ႐ွာင္ၾကည္သင့္ပါတယ္။ မျဖစ္မေန သြားရမယ္ဆုိရင္ အထူးျပဳလုပ္ထားတဲ့ ႏွာေခါင္းစည္း (Mask) မ်ား ဝတ္ဆင္သင့္ပါတယ္။

• တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ပြားသည္ဟု သံသယရွိသူမ်ားနဲ႔ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္သူမ်ားဟာ ႏွာေခါင္းစည္း တပ္ဆင္ရန္ လိုအပ္ပါတယ္။

အားလံုးက်န္းမာေသာဘဝက္ိုပိုင္ဆိုင္ႏိုင္ၾကပါေစ။

Rose Hill Hospital

အမွတ္ – ၂၀(က)၊ ကမၻာေအးဘုရားလမ္း

(ႏွင္းဆီကုန္းဘိုးဘြားရိပ္သာေရွ႕ )၊

ဗဟန္းၿမိဳ႕နယ္၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ။ Ph: 01-558401, 01-558459, 01-552906, 01-552547

Resource – Rose Hill Hospital

(ApannPyay)